listen live
ακούτε τώρα:

listen live
ακούτε τώρα:

ακολουθεί:

e-radio logo

Basic Income-Βασικό Εισόδημα

Αγορά εργασίας,παραγωγικότητα,προσφορά και ζήτηση αλλά και ποσότητα χρήματος που κυκλοφορεί στην πιάτσα είναι συγκοινωνούντα δοχεία.Είναι εικόνες που βρίσκονται στο ίδιο κάδρο.Αυτό το κάδρο θα προσπαθήσουμε να περιγράψουμε σ’αυτό μας το άρθρο.Γράφει ο Σπύρος Αλεξάκης στο blog του στο athleticradio.gr

«Δε μας νοιάζουν οι ώρες δουλειάς αλλά οι αμοιβές» μου έγραψε τις προάλλες ένας φίλος στο γκρουπ του Athletic Radio στο facebook,σχολιάζοντας το άρθρο μου«ποτέ την Κυριακή» και το παράδοξο ότι ενώ πριν από έναν αιώνα (περίπου) υπήρχε πενθήμερο και οκτάωρο,σήμερα μοιάζει με άπιαστο όνειρο.

Άλλο οι ώρες εργασίας,άλλο οι αμοιβές άλλο η αγορά;
Όχι.
Η αλήθεια είναι πως οι ώρες εργασίας,η αμοιβή,η παραγωγικότητα,η αγορά (προσφορά και ζήτηση προϊόντων και υπηρεσιών) και η ποσότητα του χρήματος στην πιάτσα (και το πώς είναι κατανεμημένο αυτό φυσικά),όχι απλά έχουν σχέση μεταξύ τους αλλά είναι αλληλένδετα μεταξύ τους.
Παρότι συνήθως δημοσιογράφοι,πολιτικοί και ειδικοί εστιάζουν σε έναν ή δυο τομείς,πχ στις αμοιβές που «πρέπει να πέσουν για να αυξηθεί η ανταγωνιστικότητα» ή στη «ζήτηση που πρέπει να μειωθεί για να μην εισάγουμε τόσα πολλά προϊόντα από το εξωτερικό». Πολύ σπάνια όμως ή σχεδόν ποτέ δεν γίνοται  «μακροσκοπικές» αναλύσεις, βάζοντας ιστορία,κοινωνία και οικονομία στο ίδιο κάδρο.

Ας δούμε λίγο το θέμα με παραδείγματα:

1.Πολλά χρήματα σε μια αγορά που δεν έχει προϊόντα,σημαίνει πληθωρισμό,δηλαδή χρήμα που χάνει την αξία του.
Θυμηθείτε την περίοδο της Κατοχής στις μεγάλες πόλεις και κυρίως στην Αθήνα.
Τα προϊόντα (διατροφής) και τα μέσα κατάσχονταν από τις δυνάμεις κατοχής (Γερμανία,Ιταλία και Βουλγαρία),εισαγωγές δεν μπορούσαν να γίνουν,οι τρόποι για να έρθουν τα προϊόντα από την ύπαιθρο στις πόλεις ήταν περιορισμένα.
Από την  άλλη οι αρχές τύπωναν χρήμα με τη…σέσουλα («Ράλλικο χρήμα») αλλά αυτό δεν είχε καμία αξία αφού δεν αντιστοιχούσε σε προϊόντα και υπηρεσίες.Έτσι το αβγό έφτασε να κοστίζει εκατομμύρια κατοχικές δραχμές και στο τέλος να ανταλλάσσεται όπως όλα τα προϊόντα της διατροφής στην αγορά με άλλα προϊόντα ή με περιουσίες όπως ακίνητα,τιμαλφή κτλ

2.Απ’την άλλη αν υπάρχει το αντίθετο,δηλαδή να υπάρχουν περισσότερα προϊόντα και υπηρεσίες προς πώληση αλλά να μην υπάρχει ζήτηση,είτε λόγω έλλειψης χρήματος ή λόγω έλλειψης αγοράς,τότε πάμε σε αποπληθωρισμό.
Πότε συνέβη αυτό;
Στο Μεσοπόλεμο.
Η παραγωγή έτρεχε περισσότερο από τη ζήτηση,κυρίως λόγω των ραγδαίων εξελίξεων στην τεχνολογία.
Για παράδειγμα οι αυτοκινητοβιομηχανίες έγιναν πολύ πιο παραγωγικές,ο Φορντ στην Αμερική άλλαξε τις φάμπρικες,φέρνοντας το κρεμαστό σύστημα και αυξάνοντας τον αριθμό των αυτοκινήτων που έβγαιναν στην αγορά.


Η βιομηχανική παραγωγή δεν επηρεάστηκε αρνητικά από τον 1ο Παγκ.Πόλεμο,αφού οι μάχες έγιναν εκτός πόλεων και δεν καταστράφηκαν οι βιομηχανικές υποδομές των εμπόλεμων χωρών.Οπότε τα επόμενα χρόνια είχαμε αύξηση της παραγωγής,χωρίς όμως να υπάρχει και η ανάλογη ζήτηση,αφού μεγάλα λαϊκά στρώματα ζούσαν στην φτώχεια και δεν μπορούσαν να αγοράσουν τα βιομηχανικά προϊόντα,ενώ ομάδες του πληθυσμού δεν είχαν καν την ανάγκη να τα αγοράσουν.
Το αυτοκίνητο,ας πούμε,που τόσο πολύ εξελίχθηκε εκείνη την περίοδο δεν ήταν ένα προϊόν που ενδιέφερε όχι μόνο μια λαϊκή οικογένεια αλλά ούτε καν μια πλούσια δεσποινίδα,αφού οι γυναίκες δεν οδηγούσαν.Άρα το μισό του πληθυσμού ήταν εκτός αγοράς.

Έπρεπε να βγούμε και από τον 2ο παγκόσμιο πόλεμο για να μπουν οι γυναίκες αλλά και τα λαϊκά στρώματα στην αγορά και να μπορούν να αγοράζουν αυτοκίνητα,να κάνουν διακοπές,να αγοράζουν ρούχα,να τρέφονται «καλά» και γενικά να έχουν τις καταναλωτικές συνήθειες,που είχαν οι πλούσιοι των παλαιότερων εποχών.

Πώς έγινε αυτό;

Δημιουργήθηκε η αγορά,απέκτησαν καταναλωτική δύναμη οι πολίτες και χρήμα όσο χρειαζόταν  για να μπορούν να αγοράζουν τα (πολύ περισσότερα) προϊόντα που παράγονταν σε σχέση  με το παρελθόν.
Η αγοραστική δύναμη δημιουργήθηκε με «χρήμα από το ελικόπτερο» (που έλεγε και ο Φρίντμαν),με «κοινωνικό κράτος»(Wellfare State),ήδη από το Μεσοπόλεμο και πριν πάμε στο δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο.
Ήδη από τις δεκαετίες του ’20 και του ’30,δημοκρατικές κυβερνήσεις όπως του Ρούσβελτ στις ΗΠΑ αλλά και μη δημοκρατικές,όπως του Μουσολίνι στην Ιταλία,στήριξαν το λαϊκό εισόδημα,τόσο ώστε να υπάρξει αγορά για τα προϊόντα και τις υπηρεσίες.

Επίσης εφάρμοσαν:
Οκτώ ώρες εργασίας και πενθήμερο.
Συντάξεις γήρατος,αναπηρίας και χηρείας.
Μεγάλα δημόσια έργα,κοινής ωφελείας.Αυτοκινητόδρομοι,τρένα,λιμάνια.
Δημόσια εκπαίδευση και περίθαλψη,άρα σχολεία,νοσοκομεία,υποδομές
Κράτος πρόνοιας.
Κρατικό χρήμα,χωρίς επιτόκιο,που δεν δημιουργεί χρέος,προκειμένου για να αυξηθεί  η ρευστότητα και η ζήτηση.

[φωτό: «Βασίλειο της Ιταλίας-ΚΡΑΤΙΚΟ χαρτονόμισμα-10 Λίρες» (1935)]

 

Η σχέση της ποσότητας του χρήματος και της ζήτησης είναι άμεση,φυσικά.
Όπως έχουμε καταλάβει και στην περίπτωση της χώρας μας,τα χρόνια των μνημονίων,που το χρήμα όλο και λιγοστεύει,άρα και η ζήτηση,οπότε οι επιχειρήσεις συμπιέζουν τους μισθούς των εργαζομένων τους ή κλείνουν.Αλλά η συμπίεση των μισθών δημιουργεί καταναλωτές με λιγότερα χρήματα για κατανάλωση,άρα με τη σειρά του ακόμη μεγαλύτερη πίεση στις επιχειρήσεις.
Ένας φαύλος κύκλος δηλαδή.Ένα σπιράλ ύφεσης που πάει την αγορά όλο και προς τα κάτω και τους πολίτες σε όλο και πιο χαμηλό επίπεδο διαβίωσης.

Κόβουμε χρήμα;

Οπότε τι κάνουμε, γεμίζουμε την αγορά με χρήμα;
Ούτε αυτό είναι λύση.
Πρώτον γιατί στο σημερινό καπιταλισμό,αντίθετα με αυτό που συνέβαινε στις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες,τώρα το χρήμα είναι «δανεικό»,(σσ. «θα βγει η Ελλάδα στις αγορές» που ακούμε κάθε τρεις και λίγο),δηλαδή αγορασμένο,με επιτόκιο.Κάθε 50άρικο με λίγα λόγια έχει πάνω του κάποια ευρώ «καπέλο»,που πρέπει να πληρωθούν (μαζί με το 50άρικο).
Οπότε ανάπτυξη με αυτό τον τρόπο σημαίνει ότι θα αυξάνει συνεχώς το χρέος σου το κρατικό αλλά και το ιδιωτικό,των επιχειρήσεων και των πολιτών και για  να μπορεί να σταθεί όλο αυτό χρειάζεται συνεχόμενη ανάπτυξη.Κάτι που δεν μπορεί να γίνει.
Δηλαδή ανάπτυξη πάνω στην ανάπτυξη.
Όποιος ξέρει τα βασικά μαθηματικά το καταλαβαίνει.

Επίσης καταλαβαίνει ότι αυτό που έκανε η κυβέρνηση Κώστα Καραμανλή επίσης δεν βγαίνει.
Να κάνεις πολιτική δημιουργίας ευμάρειας με αγοραστό χρήμα («δανεικό» που λένε και στα επίσημα ΜΜΕ),στην αρχη έχεις μια ανάπτυξη και μετά έρχεται το τσουνάμι από τα χρέη και σε πνίγει.
Γιατί το «αγοραστό» χρήμα έχει τόκο πάνω του,όπως γράψαμε και πριν.

 

Χρήμα-Προϊόντα-Αγορά-Εργασία


[Υπερπαραγωγή -> Αύξηση πλούτου πολιτών μετά τον 1οΠαγκ Πόλεμο,αύξηση της ζήτησης -> Οι εταιρίες αύξησαν την παραγωγή τους -> αλλά ο κόσμος δεν μπορούσε να ακολουθήσει την αύξηση αυτή της προσφοράς των προϊόντων…. (Άρα πήγαμε σε αύξηση του στοκ των προϊόντων,το κλείσιμο των επιχειρήσεων,την ανεργία των εργαζομένων και την μεγέθυνση της ύφεσης)
Συμπέρασμα.Προσφορά-ζήτηση-αγορά-ανάγκες των καταναλωτών-χρήμα-αγορά εργασίας είναι σε άμεση εξάρτηση.]

Σου αυξάνουν το μισθό,όταν…πρέπει

Το χρήμα που κυκλοφορεί αλλά και αυτό που είναι αποθηκευμένο,η προσφορά των προϊόντων αλλά και η ζήτηση,όπως και οι συνθήκες εργασίας (ώρες,αμοιβή κτλ) πάνε πακέτο και δεν είναι ανεξάρτητα μεγέθη.
Το 8ωρο εργασίας εφαρμόστηκε σε μια εποχή που η βιομηχανική παραγωγή βρισκόταν σε άνθιση και το σύστημα είχε ανάγκη από πολίτες-καταναλωτές των προϊόντων που παράγονταν.
Αν ο εργάτης έπρεπε να δουλεύει 14 ώρες τη μέρα με αμοιβή-επιβίωσης,πώς θα αγόραζε τα προϊόντα που έβγαιναν στην αγορά;
Ενώ με το 8ωρο είχε ελεύθερο χρόνο,που έπρεπε να καλυφθεί με την κατανάλωση προϊόντων,με τη δημιουργία χόμπι,διακοπών μετ’αποδοχών το καλοκαίρι (τότε δημιουργήθηκε κι αυτός ο θεσμός) ώστε μαζικά τα λαϊκά στρώματα να αρχίσουν να πιάνουν τις θάλασσες φτιάχνοντας μια καινούργια μπίζνα: Τον τουρισμό.
Με τα ξενοδοχεία,τα κέντρα αναψυχής και έναν καινούργιο τομέα οικονομίας.

Everything is business and business is in everything ,που λεν κι οι Αμερικάνοι.
Τα πάντα είναι μπίζνες.Ακόμη και τα «φιλολαϊκά» μέτρα και τα «δικαιώματα» προς του πολίτες είναι πάντα συνδυασμένα με κάποια μπίζνα.
Η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη,ας πούμε.Πόση επιχειρηματικότητα δεν υπάρχει γύρω της;
Πόσοι επαγγελματικοί κλάδοι δεν ζουν από αυτήν;

Αν πρέπει λοιπόν εσύ να παίρνεις 10 ευρώ και με αυτά τα 10 ευρώ να αγοράζεις τα προϊόντα που πρέπει και να ζεις στο βιωτικό επίπεδο που πρέπει,τότε θα παίρνεις 10 ευρώ.
Αν για διαφόρους λόγους πρέπει να μην αγοράζεις πια τόσα προϊόντα (αν παράγονται ειδικά σε χώρες που τώρα αρχίζουν να σηκώνουν κεφάλι.όπως η Κίνα) ή κρίνεται ότι οι ανάγκες σου έχουν αλλάξει και αντί να βγεις έξω να διασκεδάσεις μπορείς πια με τσάμπα ίντερνετ να γεμίσεις τον ελεύθερο σου χρόνο ή με την σκέψη ότι η γενιά του πατέρα σου είναι χορτάτη και μπορεί να σε χαρτζιλικώνει…
Τότε ο μισθός σου θα διαμορφωθεί εκεί που «πρέπει»,πιο χαμηλά δηλαδή απ’όσο ήταν μια 10ετία πριν και θα προσαρμόσεις το επίπεδο διαβίωσης σου στα νέα δεδομένα.
Τόσο απλά.

Basic Income


[Φωτό: H ιδέα του Βασικού Εισοδήματος είναι σαφής: Τα ρομπότ έχουν πάρει τις θέσεις εργασίας από τους ανθρώπους,οπότε χρειάζεται μέρος της αξίας της εργασίας των μηχανών να επιστρέφει στους ανθρώπους και στην κοινωνία]

Επειδή η τεχνολογία έχει δώσει άλλες δυνατότητες στις επιχειρήσεις και έχει αλλάξει μια σειρά από τομείς της οικονομίας,σε άλλες χώρες,(όχι στη δική μας προς Θεού!) ,έχει πέσει σαν πρόταση και έχει εφαρμοστεί πιλοτικά το μοντέλο του Basic Income,του Βασικού Εισοδήματος για όλους τους πολίτες των χωρών αυτών.

Έτσι με μια μορφή χρήματος,που μπορεί να είναι κουπόνια,bitcoin ή κάποιο είδος κρατικού χρήματος (πχ κάρτα) δίνεται στον πολίτη που ζει κάτω από ένα επίπεδο τη δυνατότητα να μπορεί να καλύπτει τις βασικές του ανάγκες (ενισχύοντας μ’αυτό τον τρόπο την αγορά) και δίνοντας την ευχέρεια στις επιχειρήσεις να προσλαμβάνουν για part time εργασία (ακόμη και για μια ώρα) τον υπάλληλο.
Από τη μία λοιπόν δίνεται η δυνατότητα στις επιχειρήσεις για περισσότερη «ευελιξία»,την ίδια ώρα που τη διαφορά στα χρήματα που θα κέρδιζε ο εργαζόμενος αν δούλευε full time την καλύπτει το κράτος με δικό του χρήμα.Ενώ παράλληλα έχουμε και αύξηση της ζήτησης στην αγορά.

Μ’ένα σμπάρο…τρία τρυγόνια,δηλαδή.
Όλα αυτά σε μακρινές χώρες,από την Σκανδιναβική Φινλανδία,στην λατινοαμερικάνικη Βραζιλία και την κεντροευρωπαϊκή Ελβετία αλλά και (σαν πρόταση) υπάρχει προς συζήτηση και στην Ιταλία από τον Μπέπε Γκρίλο,που σε περίπτωση που πάρει τις εκλογές θα δώσει,λέει,1200 ευρώ σε κάθε Ιταλό και ξένο που ζει πάνω από 10 χρόνια στη χώρα (!).
Είναι προεκλογική δέσμευση,θα το δούμε στην πράξη (ίσως).

Για την Ελλάδα δεν κάνουμε καν συζήτηση,εδώ θέλουν να στείλουν τον Βαρουφάκη στο ειδικό δικαστήριο γιατί είχε plan B.που δεν εφάρμοσε ποτέ,όχι να φτιάξει το κράτος έξτρα χρήμα και να το δώσει στους πολίτες.Μια χώρα που οι πολίτες και οι επιχειρήσεις της είναι μέχρι τη μύτη στα χρέη,δεν έχει ανάγκη βοήθειας.Θα τα καταφέρει μόνη της (να πνιγεί).

ΑΝΤί- στον Αthletic Radio 104,2 
4 με 5 από Δευτέρα έως Παρασκευή
με τον Σπύρο Αλεξάκη